Resilience: actualiteiten en opdrachten

Arabische revoltes
In de Volkskrant van 12 maart wordt op de hoofdpagina van de Wetenschapsbijlage aandacht besteed aan de vraag of de Arabische revoltes te voorspellen zijn. Volgens Dakos en van Nes (Vakgroep Aquatische Ecologie, WUR) is één ding zeker; hoewel verstoringen vaak onverwacht plaatsvinden zijn de onderliggende condities van het systeem, ten tijde van een verstoring, essentieel. Wat betreft de Arabische toestanden kan men denken aan hoge voedselprijzen, werkloosheid, de aanwezigheid van social media en andere factoren.
Welke compositie van factoren er uiteindelijk voor zorgt dat een gebeurtenis (verstoring) de relatief stabiele situatie (equilibrium) doet kantelen naar een nieuw equilibrium, blijft gissen. Desalniettemin geeft deze interactieve kaart op nrc.nl een mooi startpunt om factoren te bezien die de veerkracht van het systeem beïnvloeden. Wie durft er te voorspellen?
Klik hier voor een vergelijkingsopdracht met interactieve kaart voor in het VO (bovenbouw AK, GS)
Klik hier voor een overzicht van de 'shoe-throwers index' (where is the next upheaval?), het voorspellingsresultaat van The Economist
Tsunami Japan
Net als in de Arabische wereld wordt ook Japan op de proef gesteld. Is het land veerkrachtig genoeg de gevolgen van de aardbeving/tsunami op te vangen? Het lijkt erop dat Japan een hogere capaciteit heeft om deze gebeurtenis te boven te komen dan de landen die in 2004 ‘overspoeld’ werden. Maar geldt dit voor alle groepen binnen de Japanse samenleving?
Binnen het resilience denken wordt veelal verwezen naar de adaptieve cyclus, een continue opeenvolging van systeemafbraak- en opbouw waardoor een situatie (stabiele staat) kan omkantelen naar een nieuwe stabiele staat. En dit hoort ook bij ecologische resilience; de mogelijkheid een nieuw equilibrium te organiseren.
Wanneer we deze zienswijze gebruiken om sociale systemen te analyseren wordt vaak pijnlijk duidelijk dat deze ‘creatieve destructie’ niet altijd positief uitpakt voor alle groepen binnen de maatschappij. Waar velen de neiging hebben een veerkrachtig (resilient) systeem gelijk te stellen aan een kwalitatief hoogwaardig systeem, valt dit in de mensenmaatschappij zeerzeker te betwisten. Immers, wat goed is voor de som der delen (het systeem) is niet persé goed voor ieder afzonderlijk deel. Sommigen zullen kunnen worden bestempeld als (darwinistische) winaars, anderen de verliezers!
Maar zal het systeem in Japan wel kantelen? Welke onderliggende factoren (condities) houden deze kanteling tegen? Of lopen de sociale wetenschappen te hard van stapel? Is het resilience-denken misschien vooral iets voor in de ecologie?
Klik hier voor een resilience paperopdracht (WO-niveau)